Zijn handschrift is onleesbaar. Wat kunnen we hier aan doen?

 

Wat heeft hij een hekel aan schrijven. Iedere dag met heftige buikpijn begint hij op school weer aan de schrijfopdrachten in zijn schrijfschrift. Regelmatig vlucht hij even naar het toilet om de pijn te laten zakken en om de tranen van onvermogen even te laten lopen. “Ik haat het”, “ik haat het”, gilt hij, als ik vraag of hij een fijne schooldag heeft gehad. “Van de juf moest ik de hele bladzijde volschrijven”. “Schrijven kan ik gewoon niet ookal doe ik mijn best”. Tranen over zijn wangen. Dagelijkse kost als mijn zoon uit school komt. “Vandaag mocht ik ook niet naar de wc van de juf, maar ik moest aan tafel blijven zitten”. “Mijn buik deed zo’n zeer dat het schrijven helemaal niet meer ging”. “Toen kneep ik mezelf maar heel hard in mijn been, dan voelde ik mijn buik niet meer zo erg”.

 

“Een a is een u, of een o, of een s, misschien wel een andere letter, geen idee”

 

Toegegeven, zijn handschrift is ook minder dan dat van een medisch specialist in het ziekenhuis. (Sorry medisch specialisten). Gelukkig hebben die tegenwoordig alle dossiers digitaal en zijn deze letters gewoon leesbaar. Maar de letters van mijn zoon zijn alles behalve leesbaar. Een a is een u, of een o of een s, misschien wel een andere letter, geen idee. Een h, kan net zo goed een n zijn als überhaupt al een vorm te onderscheiden is in zijn gepriegel. Wij roepen ook altijd tegen hem, je moet maar gewoon dokter worden dan hoef je niet netter te gaan schrijven. Maar dat is praten tegen een betonnen muur, want “mama, je weet toch dat ik niet tegen bloed kan”. Dokter worden is dus geen optie.

Wat kan de oorzaak zijn van zijn slechte handschrift?

Aangezien hoogbegaafde kinderen in de regel door observatie leren en niet door steeds opnieuw proberen, kan het goed zijn dat zij de fasen van de motorische ontwikkeling niet volledig of zelfs helemaal niet doorlopen hebben. Deze fasen van de motorische ontwikkeling zijn (in volgorde van 0 jaar naar ouder):

  • Reflexfase; na de geboorte reageert het kind reflexmatig. Er is een verschil tussen aangeboren reflexen en reflexen die ontstaan zijn na een leerproces
  • Asymmetrische fase (o-3 jaar), de ene helft van het lichaam maakt tegenovergestelde beweging ten opzichte van de ander helft van het lichaam;
  • Symmetrie fase (3-6 jaar); de ene helft van het lichaam maakt dezelfde bewegingen als de andere helft;
  • Lateralisatie fase (6-8 jaar), de fijne motoriek kan starten, de voorkeurshand wordt gekozen. De linker of de rechter hersenhelft wordt dominant in het aansturen van de ogen, de oren, de handen, de voeten
  • Dominantie fase (8-12 jaar); verschillende delen van het lichaam kunnen onafhankelijk van elkaar worden bewogen.
Wat voor problemen kunnen er zijn?

Super interessant natuurlijk die motorische fasen maar wat heeft dit te maken met een slecht handschrift? Een van de oorzaken ligt al in de reflexfase. Wanneer de grijpreflex nog sterk aanwezig is of er niet is geoefend met de loslaatreflex, kun je een te stevige pengreep hebben. Een te stevige pengreep zorgt voor pijn in de hand terwijl je aan het schrijven bent. Daarnaast is het niet mogelijk om soepele vloeiende letters te vormen omdat de pen te hard op het papier drukt.

De asymmetrische tonische nekreflex kan wanneer deze niet geïntegreerd is zorgen voor problemen met schrijven. Deze reflex laat het lichaam draaien en is van belang bij het tot stand komen van de oog-handcoördinatie. Bij kinderen die aan het schrijven zijn zie je dan vaak een papier of schrift dat met een kwartslag gedraaid is. Iedere keer dat het hoofd gedraaid wordt om te kijken naar het papier, wil de arm zich strekken en wil de hand zich openen. Dan wordt het moeilijk om de pen goed vast te blijven houden. Pas wanneer alle reflexen goed geintergreerd zijn kan de grove motoriek en daarna de fijne motoriek zich gaan ontwikkelen.

 

“Om goed te kunnen schrijven is het van belang dat er geen reflexresten meer aanwezig zijn, dat de grove en fijne motoriek goed ontwikkeld is” 

Asymetrie, Symmetrie, lateralisatie en dominantie

Hebben kinderen de asymmetrische fase niet volledig of niet goed doorlopen dan zie je dat het schrijven van open letters op zich nog wel gaat en dat blokletters ook nog wel lukken. Maar een verbonden schrift lukt meestal niet.  Wanneer er na de volgende fase nog niet voldoende symmetrie is ontstaan, blijft een van de hersenhelften nadrukkelijk de baas. In deze fase is het heel normaal dat kinderen bijvoorbeeld letters spiegelen, maar dat moet aan het einde van deze fase wel over zijn. Naast dat kinderen letters kunnen blijven spiegelen kunnen er ook problemen optreden met de schrijfhand en de zogenoemde hulphand. De hulphand (de hand die stil blijft liggen tijdens het schrijven blijft bij het niet goed doorlopen van deze fase, dezelfde bewegingen als de schrijfhand. maar dan gaat dus het papier schuiven. Het kost een kind heel veel energie om het papier stil te houden.

Voor een goede pengreep is het noodzakelijk dat de motoriek van de vingers zich goed ontwikkeld. Wanneer er geen goede motorische ontwikkeling is doorlopen is het logisch dat een goede pengreep niet mogelijk is, dat het aannemen van een goede schrijfhouding lastig is, dat een vloeiend schrijfbeweging niet gemaakt wordt. Om goed te kunnen schrijven is het dus van belang dat er geen reflexresten meer aanwezig zijn, dat je grove en fijne motoriek goed ontwikkeld is.

Motorisch remedial teaching kan schrijfproblemen verminderen

Motorische remedial teaching richt zich op het ontwikkelen van beweging bij kinderen. Door middel van verschillende bewegingsactiviteiten worden als het ware de gaten die zijn ontstaan in de motorische ontwikkeling opgevuld. Er zijn tal van oefeningen waardoor de motorische ontwikkeling vooruit gaat en die effect hebben op een beter, meer leesbaar handschrift. Er wordt eerst onderzocht welke ontwikkelingsfase mogelijk niet goed doorlopen is. Hier worden de oefeningen op afgestemd.

Voor mijn zoon is schrijven nog steeds niet zijn favoriete bezigheid, maar zijn handschrift is inmiddels een stuk meer leesbaar en de lichamelijke klachten die de stress rondom een schrijfopdracht opleverde zijn verdwenen. Heb jij ook een zoon of dochter met een slecht handschrift? Neem dan vrijblijvend contact op om te zien wat ik voor uw kind kan betekenen.